دیوان عدالت اداری شکایت از بند ۱-۳ دستورالعمل حسابرسی مالیاتی را رد کرد. این بند به جریمه صورتحساب اشتباه در سامانه مودیان مربوط می‌شود و یک شاکی خواستار ابطال آن بود. رأی هیئت تخصصی مالیاتی و بانکی دیوان به تاریخ ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ صادر شده و در ۲۱ آبان ۱۴۰۵ منتشر شده است. این رأی برای مؤدیانی که در اظهارنامهٔ مالیات بر ارزش افزوده از جدول (هـ) استفاده می‌کنند اهمیت دارد، زیرا نشان می‌دهد این بند با قوانین و مقررات مغایرتی ندارد.
جزئیات جریمه صورتحساب اشتباه در سامانه مودیان
بند ۱-۳ دستورالعمل حسابرسی به شمارهٔ ۶۰۷۵۵/۲۰۰/د، مورخ ۱۶ آبان ۱۴۰۳، بر اساس ماده ۳ قانون تسهیل تکالیف مؤدیان تنظیم شده است. بر اساس این بند، اگر مؤدی ادعا کند صورتحساب تکراری یا با مبلغ اشتباه در سامانه ثبت شده و در نتیجه مالیات بر ارزش افزوده اظهارشده کمتر شده است، باید فیلد مربوط را در جدول (هـ) تکمیل کند. اگر مالیات را با تأخیر بپردازد، مالیات و عوارض متعلقه همراه با جریمه از زمان انقضای مهلت پرداخت محاسبه می‌شود.
اگر تکمیل جدول (هـ) فقط برای رفع مغایرت ردیف‌های دیگر اظهارنامه باشد و در میزان مالیات نهایی اثری نداشته باشد، مطالبه مالیات و جریمه از این بابت موضوعیت ندارد و ادارات امور مالیاتی باید اقلام مربوط را تعدیل کنند.
شاکی معتقد بود عبارت «اشتباه» تعریف دقیقی ندارد و خطاهای سیستمی، ابهام قوانین و خطاهای غیرعمدی را هم دربرمی‌گیرد. او همچنین گفت مسئولیت مؤدی نباید به تأیید یا عدم تأیید صورتحساب ابطالی از سوی خریدار وابسته باشد، زیرا مؤدی پس از صدور صورتحساب ابطالی کنترلی بر تأیید آن ندارد. به گفتهٔ او، نحوهٔ محاسبهٔ جریمهٔ تأخیر و مکانیزم تعدیل اقلام نیز روشن نیست.
سازمان امور مالیاتی در دفاع خود به بخشنامهٔ شمارهٔ ۲۸۶۴/۲۰۰ص مورخ ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۳ اشاره کرد. به گفتهٔ سازمان، بند مورد شکایت خطاهای فردی و نقص‌های سیستمی سامانه را هم شامل می‌شود. جدول (هـ) همچنین امکان انتقال بخشی از مالیات بیش‌محاسبه‌شده به دورهٔ بعد را فراهم می‌کند. سازمان توضیح داد که اگر ارقام جدول درست باشد و مؤدی مالیات متعلق را تا مهلت اظهارنامهٔ دورهٔ بعد بپردازد، جریمهٔ تأخیر بخشوده می‌شود.
نتیجهٔ رسیدگی و تفسیر آن
هیئت تخصصی مالیاتی و بانکی دیوان با استناد به بند ب ماده ۸۴ قانون دیوان عدالت اداری مصوب ۱۴۰۲ شکایت را رد کرد. به گفتهٔ دیوان، حکم بخشنامهٔ مورد شکایت با قوانین مغایرتی ندارد و در جهت اجرای عدالت مالیاتی و حفظ حقوق مؤدیان و بیت‌المال است. این استدلال نشان می‌دهد که دیوان ابهام‌های مطرح‌شده را برای ابطال بند کافی ندانسته است.
این خبر برای کسب‌وکار شما یعنی چه؟
برای مدیران مالی و حسابداران، مهم‌ترین نکته این است که تکمیل جدول (هـ) باید فقط برای اصلاح مغایرتی باشد که واقعاً در مالیات نهایی اثر دارد. اگر چنین اثری وجود نداشته باشد، مطالبه جریمه از این بابت منتفی است. اما اگر مالیات دیر پرداخت شود، جریمه از مهلت دورهٔ مربوط محاسبه می‌شود، بنابراین زمان‌بندی پرداخت باید دقیق باشد.
رأی دیوان نشان می‌دهد که مسئولیت مؤدی در صورتحساب‌های ابطالی و تأیید خریدار در این بند معتبر دانسته شده است. بنابراین مؤدیان باید پیش از تکمیل اظهارنامه، وضعیت صورتحساب‌ها را در نرم‌افزار سامانهٔ مؤدیان بررسی کنند و از همان ابتدا مستندات اصلاحات را نگه دارند.
چه کارهایی باید انجام داد؟
- بررسی صورتحساب‌های ابطالی، اصلاحی و برگشت از فروش در سامانه مودیان پیش از تکمیل اظهارنامه.
- تکمیل جدول (هـ) فقط برای اصلاح مغایرت‌هایی که بر میزان مالیات بر ارزش افزوده اثر دارند.
- پیگیری تأیید یا عدم تأیید صورتحساب ابطالی توسط خریدار در همان دوره.
- پرداخت مالیات و عوارض متعلقه تا مهلت اظهارنامهٔ دورهٔ بعد برای جلوگیری از محاسبهٔ جریمه.
- نگه‌داری مستندات صورتحساب‌ها و اصلاحات برای ارائه در صورت استعلام اداره امور مالیاتی.
- بررسی بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های حسابرسی مرتبط و مشورت با کارشناس مالیاتی در موارد مبهم.
پرسش‌های رایج
آیا جریمه در همه موارد اصلاح صورتحساب اعمال می‌شود؟
خیر. بر اساس متن بند، اگر تکمیل جدول (هـ) در میزان مالیات نهایی اثری نداشته باشد، مطالبه مالیات و جریمه از این بابت موضوعیت ندارد.
اگر صورتحساب ابطالی توسط خریدار تأیید نشود چه می‌شود؟
متن بند این مورد را از مصداق‌های اشتباه مؤدی دانسته و دیوان هم بند را با قوانین مغایر ندانسته است. بنابراین مؤدیان باید این موضوع را در پیگیری‌های خود جدی بگیرند.
آیا این رأی قابل اعتراض است؟
طبق متن رأی، ظرف بیست روز پس از صدور، اعتراض به آن از سوی رئیس دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات دیوان امکان‌پذیر است.
