رئیس کل بانک مرکزی، عبدالناصر همتی، در نشست علنی سهشنبه ۲۶ آبانماه مجلس شورای اسلامی، که بخشی از نمایندگان بهصورت حضوری و بخشی بهصورت وبیناری در آن حضور داشتند، گزارش عملکرد بانک مرکزی را در اجرای بند «الف» ماده ۵۳ قانون بانک مرکزی ارائه کرد. او در این گزارش از بازگشت رشد نقدینگی به مسیر کاهشی، افزایش تورم سالانه به حدود ۷۱ درصد و وضعیت تأمین مالی و تخصیص ارز برای بنگاهها سخن گفت.
جزئیات خبر؛ رشد نقدینگی، تورم و تأمین مالی
به گفته همتی، یکی از اهداف واسط بانک مرکزی برای کنترل تورم از سمت تقاضا، کنترل رشد نقدینگی است. رشد نقدینگی از ابتدای سال ۱۴۰۴ وارد محدودهٔ ۳۰ درصد شد و حدود پنج ماه پیش به ۵۶.۴ درصد رسید. او گفت در ماه گذشته، با اقدامات بانک مرکزی، این رشد وارد روند کاهشی شده است.
از جمله این اقدامها، جمعآوری حدود هزار همت از ذخایر تزریقشده به شبکه بانکی، افزایش نسبت دریافت جرایم تخطی بانکها و افزایش وجه التزام اضافهبرداشت بانکها بود. به گفته همتی، رشد پایهٔ پولی در مهرماه به حدود ۸۰ درصد رسیده بود و پس از تعدیل به حدود ۶۵ درصد کاهش یافته است. ضریب فزاینده پولی نیز اکنون حدود ۵.۹ اعلام شده است.
در حوزهٔ تورم، به گفته او تورم ماهانه در چهار تا پنج ماه گذشته در محدودهٔ ۳ تا ۴ درصد قرار گرفته، هرچند از نظر بانک مرکزی این میزان هنوز بالاست. بخشی از افزایش تورم ماهانه به حذف ارز ترجیحی برمیگشت. تورم سالانه شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی که در پایان شهریورماه ۶۸ درصد بود، اکنون به حدود ۷۱ درصد رسیده است. در شاخص بهای تولیدکننده، بیشترین رشد در اردیبهشتماه ثبت شده که به گفته او عمدتاً ناشی از آسیب به صنایع بالادستی بوده است. همچنین به گفته همتی، افزایش قیمت آب، برق، گاز و سایر خدمات اداری و دستوری و افزایش هزینه حملونقل از عوامل مؤثر بر تورم بودهاند. در برخی موارد هزینه حملونقل خارجی تا ۲۰ برابر افزایش یافته است.
در بخش تسهیلات، بر پایه آمار هفتماههٔ بانکها، حدود ۹۲۵۰ هزار میلیارد تومان از تسهیلات بانکی پرداخت شده که حدود ۷۵ درصد آن، معادل حدود ۶۹۸۵ هزار میلیارد تومان، به کسبوکارها اختصاص یافته است. از این مبلغ، حدود ۹۳۶ هزار میلیارد تومان به تسهیلات ایجاد و توسعهای و ۶۴۹ هزار میلیارد تومان به سرمایهٔ در گردش اختصاص داشته است.
امسال مقرر شد بانکها حداقل ۸۷۰ هزار میلیارد تومان از طریق تأمین مالی زنجیرهای تأمین کنند. تا ۲۲ آبانماه این رقم به ۴۸۰ هزار میلیارد تومان رسیده است که نسبت به ۴۸ هزار میلیارد تومان سال گذشته حدود ۱۰ برابر است. در شش ماههٔ نخست امسال، در اعتبارات اسنادی و ضمانتنامهها رشد بیش از ۱۰۰ درصدی ثبت شده و مجموع تأمین مالی از این دو ابزار به حدود ۲۵۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
همتی همچنین گفت حدود ۴۰ شرکت متأثر از جنگ ۴۰ روزه، ۳۸۸ هزار میلیارد تومان تسهیلات و ۱۶۶ هزار میلیارد تومان تعهدات بانکی شامل ضمانتنامه و اعتبار اسنادی دریافت کردهاند. مجموع تسهیلات و تعهدات تأمینشده برای واحدهای تولیدی آسیبدیده به حدود ۵۷۸ هزار میلیارد تومان رسیده است. او افزود با افزایش فروش اوراق دولتی در بازار سرمایه، سهم بانکها از خرید این اوراق کاهش یافته است.
در حوزه ارز، به گفته همتی، میانگین روزانهٔ تأمین ارز بر مبنای روزهای فعالیت سامانهٔ ارزی به ۱۹۷ میلیون دلار رسیده که نسبت به ۲۲۰ میلیون دلار در مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد کاهش دارد. مجموع تأمین ارز در هفت ماه و نیم به حدود ۳۱ میلیارد دلار رسیده که حدود ۱۳ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است. کاهش اصلی مربوط به بخش صنعت با حدود ۲۸ درصد بوده که او آن را عمدتاً به کالاهای غیرضروری و لوکس نسبت داد، نه مواد اولیه و کالاهای اساسی. بخش بهداشت ۲۵ درصد افزایش تأمین ارز داشته و جهاد کشاورزی یک درصد افزایش داشته است.
این خبر برای کسبوکار شما یعنی چه؟
این گزارش نشان میدهد که تسهیلات، ضمانتنامه و اعتبار اسنادی برای بنگاهها و واحدهای تولیدی افزایش یافته، اما تأمین ارز صنعت کاهش داشته و تورم سالانه همچنان بالاست. این شرایط میتواند بر هزینهها، قیمتگذاری و برنامهریزی تأمین مالی شرکتها اثر بگذارد. منبع درباره اثر مستقیم این تحولات بر تکالیف مالیاتی یا بیمهای شرکتها توضیح روشنی نداده است.
چه کارهایی باید انجام داد؟
- بازبینی پیشبینی هزینهها و قیمت تمامشدهٔ کالا و خدمات با توجه به تورم سالانه حدود ۷۱ درصد.
- بررسی هزینهٔ حملونقل خارجی و افزایش احتمالی آن در برنامهٔ واردات.
- ارزیابی گزینههای تأمین مالی جایگزین تسهیلات، از جمله اعتبار اسنادی و ضمانتنامه، و بررسی امکان استفاده از تأمین مالی زنجیرهای با بانکهای طرف حساب.
- بازبینی برنامهٔ تأمین ارز برای اقلام صنعتی، با توجه به کاهش تخصیص ارز به این بخش.
- لحاظ افزایش قیمت آب، برق، گاز و خدمات اداری در بودجهٔ سالانه.
پرسشهای رایج
آیا رشد نقدینگی اکنون کاهش یافته است؟
به گفته همتی، رشد نقدینگی در ماه گذشته وارد روند کاهشی شده و بانک مرکزی با جمعآوری ذخایر و کنترل اضافهبرداشت بانکها آن را مدیریت کرده است.
آیا رشد پایهٔ پولی همیشه به رشد نقدینگی منجر میشود؟
همتی گفت نسبت نقدینگی به پایهٔ پولی ثابت و قابل تعمیم نیست و از رشد بالای پایهٔ پولی نمیتوان نتیجه گرفت که نقدینگی در آینده به همان نسبت رشد میکند. میزان ذخایر بانک مرکزی، نرخ ارز، هزینهٔ تأمین منابع و انگیزهٔ بانکها بر این رابطه اثر دارند.
چرا تورم سالانه ممکن است در ماه آینده افزایش یابد؟
به گفته او، این احتمال ناشی از تخلیهٔ تدریجی آثار تورم نقطهبهنقطه در محاسبهٔ تورم سالانه است.




